Rassom Kim Hongrok
Kim Hongrok ijodini kanvasdagi rangtasvirdan boshlab, ifoda doirasini performans, fotografiya, video va installyatsiyagacha kengaytirgan koreyalik zamonaviy rassomdir.
U 1985-yilda tug‘ilgan. Whimoon o‘rta maktabini tamomlagach, 2005-yilda Hongik universiteti Tasviriy san’at fakultetining Rangtasvir bo‘limiga o‘qishga kirib, rangtasvir yo‘nalishida tahsil oldi.
Universitetda o‘qib yurgan paytida shaxsiy ustaxona tashkil etib, universitet ichida ham, undan tashqarida ham ijodini davom ettirdi. Fotograf va videograflar, modellar, aktyorlar hamda boshqa sohalarda faoliyat yurituvchi insonlar bilan muloqot qilib, turli ish usullari va qarashlar bilan tanishdi. Bir voqeaning o‘zi ham uni kuzatayotgan insonning tutgan o‘rni va tajribasiga qarab turlicha talqin qilinishi mumkinligi tabiiy ravishda rassomning qiziqish mavzusiga aylandi.
Fakt va idrok orasida
Harbiy xizmatni tugatib, universitetga qaytgan Kim Hongrok talabalik paytida, 2008-yilda «Haqiqiylikni tiklashga bir ishora» degan umumiy nom ostida asarlar yaratib, rassom sifatidagi faoliyatini boshladi. Bu usul rassomning hissiyotlari yoki xulosalarini asarning oldingi qatoriga olib chiqish o‘rniga, shaxslar, voqealar va harakatlar joylashgan vaziyatni ko‘rsatib, tomoshabinga mustaqil fikrlashni boshlash uchun imkon qoldirishga asoslangan edi.
Bu yerda “obyektiv ifoda” rassomning nuqtayi nazari yoki asarning qadriyat yo‘nalishi yo‘qolishini anglatmaydi. Asar mavzusini tanlash va vaziyatni shakllantirish jarayonida rassomning hukmi albatta ishtirok etadi. Kim Hongrok intilgan obyektivlik hissiy sahnalashtirish va bevosita izohni kamaytirib, avvalo mavzu va vaziyatning o‘zini tomoshabin oldiga qo‘yishga yaqin yondashuvdir.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Tish yuvish
2008-yilda boshlangan Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Tish yuvish ko‘plab insonlar takrorlaydigan kundalik harakatni turli shaxslar va joylar orasiga qo‘ygan performans va fotografiya asarlari turkumidir.
Tish yuvish odatda shaxsiy makonda bajariladigan gigiyenik harakatdir. Rassom bu harakatni san’at asari oldiga, yalang‘och model chizilayotgan darsdagi amaliyot xonasiga va kinoteatrga olib o‘tdi. Biroq asarning mazmuni tanish harakatni notanish joyda ko‘rsatish bilangina cheklanmaydi. Tish yuvish rassom va asar, talaba va ijod subyekti, san’at va sanoat o‘rtasidagi munosabatlarni bitta sahna ichida qayta ko‘rib chiqishga undaydigan harakat vazifasini bajaradi.
A Clue to the Recovery of Authenticity: Jongsik Choi
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Jongsik Choi / Lambda print, 2008, Kim Hongrok
Ikki kishi Jongsik Choi asari oldida tish yuvmoqda. Bu ish san’at asarini tomosha qilish holatini ko‘rsatish o‘rniga, Choi o‘z asari oldida bajarayotgan kundalik jismoniy harakatni o‘sha asar bilan bir kadrga joylashtiradi. Shu orqali asarni yaratgan inson bilan asarning o‘zi o‘rtasida shakllanadigan munosabatni qayta ko‘rib chiqishga undaydi.
A Clue to the Recovery of Authenticity: Nude Drawing Class
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Yalang‘och model chizish darsi / Lambda print, 2008, Kim Hongrok
Bu performans yalang‘och model chizish darsi paytida o‘tkazilgan. Inson tanasini kuzatish va chizishga bag‘ishlangan dars ichida rassom tish yuvish harakatini o‘z ixtiyori bilan tanlab, uni alohida asarga aylantirdi.
Dars olayotgan talaba va asar yaratayotgan rassom mavqelari bir sahnada ustma-ust keladi. Natijada talaba maqomidan ham avval o‘z hukmi bilan ishni boshlaydigan va amalga oshiradigan ijod subyekti sifatidagi o‘zlik namoyon bo‘ladi. Asar talabani hali rassom bo‘lib yetishmagan muvaqqat mavjudot bilan cheklamaydi, balki uni ta’lim jarayonining o‘zida ham mustaqil asar yaratib, uni ijro eta oladigan rassom sifatida ko‘rsatadi.
A Clue to the Recovery of Authenticity: Megabox
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Megabox / Lambda print, 2008, Kim Hongrok
COEX Megabox kinoteatrida bir necha kishi birga turib tish yuvmoqda. Suratga olish uchun yig‘ilgan ishtirokchilardan tashqari, atrofdan o‘tib ketayotgan odamlarga ham qatnashish taklif qilindi va ularning ayrimlari shu zahoti boshqalarga qo‘shilib tish yuvdi hamda asarni suratga olish jarayonida ishtirok etdi.
Kinoteatr kino san’ati ishlab chiqarish, tarqatish va namoyish etishdan iborat sanoat tizimi orqali tomoshabin bilan uchrashadigan makondir. Tasviriy san’at ham ijod va ko‘rgazma, muomalaga chiqarish va savdo tuzilmalari ichida jamiyat bilan uchrashadi.
Bu asar kino va tasviriy san’atning ikkalasi ham badiiy ifoda bo‘lish bilan birga tijoriy sharoitlarda mavjudligi haqidagi umumiy jihatni bitta kadrga joylaydi. U kinoning sanoat xususiyatini tabiiy qabul qilgan holda, tasviriy san’atni bozordan ajratilgan sof soha sifatida ko‘radigan turlicha idrok va munosabatlarni qayta ko‘rib chiqishga undaydi.
Uchala asarda ham tish yuvish kundalik harakatni shunchaki notanish joyga ko‘chirish bilangina cheklanmaydi. U rassom va uning o‘z asari, talaba va ijod subyekti, san’at va sanoat orasidagi munosabat hamda chegaralarni qayta ko‘rib chiqishga undaydigan harakat vazifasini bajaradi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Seok-cheon Hong
A Clue to the Recovery of Authenticity: Seok-cheon Hong
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Seok-cheon Hong / Lambda print, 2011, 120 × 120 cm, Kim Hongrok
Seok-cheon Hong 2000-yilda jinsiy identifikatsiyasini ommaga oshkor qilganidan so‘ng, qatnashib kelgan teleko‘rsatuvlarini birin-ketin tark etishga majbur bo‘ldi. Oradan ancha vaqt o‘tgach, jamiyatdagi qarashlar ham asta-sekin o‘zgardi va u televideniyega qaytib, yana faol ishlay boshladi. Kim Hongrok ana shu o‘zgarishlar davom etayotgan 2011-yilda Seok-cheon Hong bilan birga bu asarni yaratdi.
Asar bir shaxs vaqt o‘tishi bilan qanday o‘zgarganini baholashdan ko‘ra, jamiyat va ommaviy axborot vositalarining ayni bir insonga qarashi qanday o‘zgarib kelganini ko‘rib chiqishga undaydi. U shaxsning o‘zligini bitta izoh bilan belgilamaydi, balki uning atrofidagi qarashlarning o‘zgarishini asar mavzusiga aylantiradi.
Rangtasvirdan kengaygan ifoda vositalari
Oil on canvas, 120 × 120 cm, 2010, Kim Hongrok
Kim Hongrok ifoda doirasini fotografiya, performans va installyatsiyaga kengaytirar ekan, rangtasvir bilan ishlashni ham davom ettirdi. U rangtasvirdan voz kechib boshqa vositalarga o‘tmagan, aksincha har bir asar ko‘rib chiqadigan mavzu va usulga qarab ifoda vositasini tanlab kelgan.
Egg tempera on a wooden board, 2004, Hongik universitetiga kirish portfolioga kiritilgan asarlardan biri, Kim Hongrok
Oil on canvas, 2007, Self-portrait, Kim Hongrok
2004-yildagi tuxum temperasi asari, 2007-yildagi avtoportret va 2010-yildagi moybo‘yoq asari Kim Hongrok ijodi rangtasvirdan boshlanganini ko‘rsatadi. Keyingi fotografiya, performans, video va installyatsiyani rangtasvirdan uzilish natijasi emas, balki ifoda usullarining kengayish jarayoni deb ko‘rish mumkin.
Birinchi shaxsiy ko‘rgazma
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Bussot, Raul
A Clue to the Recovery of Authenticity: Bussot, Raul / Installation, performance, film, photography and text / Five-day performance / Gallery open 24 hours during the performance, 2013, Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Bussot, Raul 1993-yilda Kubadan AQSh tomon solda yo‘l olgan Bussot oilasining tajribasiga bag‘ishlangan Kim Hongrokning birinchi shaxsiy ko‘rgazmasidir. Ko‘rgazma Bussot oilasining safari va qutqarilishi sodir bo‘lgan 1993-yil 25–30-mart sanalariga mos ravishda, roppa-rosa yigirma yil o‘tib, 2013-yil 25–31-mart kunlari o‘tkazildi.
Raul Bussot Jr. 1993-yilda besh yoshda edi. Oila xotiralariga ko‘ra, Raulning otasi va ikki hamrohi Kuba Sohil qo‘riqlash xizmatining kuzatuvidan qochib, mangrov o‘rmonida sol tayyorlagan va tunda dengizga chiqqan.
Raul Bussot Jr. sovuq dengizda bir-biriga suyanib isinib turganlarini hamda AQShga borgach, elektr uzilishlarisiz televizorda multfilm ko‘ra olishiga umid qilganini eslagan. Safar paytida bo‘ronga duch kelib, yo‘nalishdan chiqib ketgan oila besh kun dengizda oqib yurgach, AQSh Sohil qo‘riqlash xizmati yordamida qutqarildi.
Kim Hongrok Raul Bussot Jr. bilan uchrashib, uning oilasi boshidan kechirgan voqealar haqida intervyu oldi. Oradan yigirma yil o‘tib, 2013-yilda rassom o‘sha sol asosida shakli va o‘lchami bir xil bo‘lgan alyuminiy sol yasab, uni ko‘rgazma zaliga o‘rnatdi.
Rassom va voyaga yetgan Raul Bussot Jr. besh kun davomida sol ustida ovqatlanib, uxlab, yashadi. Oila o‘sha paytda tayyorlagan oziq-ovqatga asoslanib, performansda Spam, shokolad va suvdan foydalanildi. Performans davomida ko‘rgazma zali sutkasiga 24 soat ochiq bo‘ldi.
Bu asarda tomoshabinlar tayyor natijani tashqaridan kuzatish bilangina cheklanib qolmadi. Ular rassom va Raul Bussot Jr. yashayotgan joyga yaqinlashib, hikoyani tingladi va ular bilan suhbatlashdi; bunday uchrashuvlar ham performansning bir qismiga aylandi.
AQSh Sohil qo‘riqlash xizmati yozib olgan tasvirlar / Florida, USA / 6 daqiqa 50 soniya / 1993
Ko‘rgazma zalida 1993-yilgi safar va qutqaruv jarayonini aks ettirgan video ham namoyish etildi. O‘tmish yozuvi bilan yigirma yildan keyingi performans bir makonda joylashtirilgach, tomoshabin real tajriba, xotira va qayta jonlantirish o‘rtasidagi munosabatni birgalikda ko‘ra oldi.
Ko‘rgazma liberal tizimdagi AQSh bilan sotsialistik tizimdagi Kuba o‘rtasidagi qarama-qarshilik va uzilgan munosabatni liberal tizimdagi Janubiy Koreya bilan sotsialistik tizimdagi Shimoliy Koreya o‘rtasidagi munosabatga qiyosladi. Asarda har ikki holatga xos bo‘lgan, liberalizm va sotsializm qarama-qarshi turgan tizimlararo munosabatning umumiy tuzilishi ustma-ust qo‘yildi.
Rassom 1993-yilda sotsialistik tizimdagi Kubani tark etib, liberal tizimdagi AQSh tomon yo‘l olgan Bussot oilasining voqeasini roppa-rosa yigirma yil o‘tib, 2013-yilda Janubiy Koreyadagi ko‘rgazma zalida qayta jonlantirdi. AQSh va Kuba o‘rtasidagi tizimlararo munosabat Janubiy va Shimoliy Koreya munosabatlari orqali yangidan o‘qilar ekan, ikki xil vaqt va makonning qadriyatlari hamda ramzlari kesishdi.
Bussot oilasining safari muayyan hududdagi migratsiya tajribasidan tashqari, bir oila turli tizimlar o‘rtasida o‘z hayot yo‘nalishini tanlagan voqea sifatida ko‘rsatiladi. Ularning tajribasi insonning shaxsiy tanlovi va harakatlanish erkinligini kafolatlaydigan liberalizmning hayotdagi qiymati va ahamiyatini bugungi tomoshabin oldida ochib beradi.
Performans paytida sol ustida o‘tirgan Raul Bussot Jr. va rassom Kim Hongrok. Ularning ortida Bussot oilasining dengiz safarini qayd etgan matn ko‘rinadi.
Sol installyatsiyasi, Bussot oilasining portret fotosuratlari va intervyu videosi bir makonda joylashtirilgan ko‘rgazma ko‘rinishi.
Sol installyatsiyasi va 1993-yilgi safar hamda qutqaruvni hujjatlashtirgan video bir-biriga qarama-qarshi joylashtirilgan ko‘rgazma ko‘rinishi.
Bussot oilasi va safarda ular bilan birga bo‘lgan insonlarning portret fotosuratlari o‘rnatilgan ko‘rgazma devori.
Bussot oilasining dengiz safari jarayonini hujjatlashtirgan matn joylashtirilgan ko‘rgazma devori.
Performans yigirma yil avvalgi tajribani aynan takrorlash mumkin degan farazga asoslanmagan edi. Asar cheklangan makon, vaqt va oziq-ovqat sharoitlari orqali bir oilaning xotirasiga yaqinlashishga hamda ularning erkinlik sari qilgan tanlovi ma’nosini bugungi tomoshabin bilan baham ko‘rishga intildi.
Bussot oilasining xotiralariga ko‘ra, ular 1993-yilda AQShga yetib kelgach yegan birinchi taom McDonald’s taomi bo‘lgan. Shu tajribaga ergashib, Kim Hongrok va Raul Bussot Jr. 2013-yilgi performansning oxirgi kuni sol ustida McDonald’s taomini yedi; bu tajriba Kim Hongrokning o‘sha yili o‘tkazilgan “Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: McDonald’s” nomli ikkinchi shaxsiy ko‘rgazmasiga olib keldi.
2013-yil 30-martda performansning oxirgi kuni sol ustida McDonald’s taomini yeyayotgan Kim Hongrok va Raul Bussot Jr.
Seul meri Oh Se-hoon va uning oilasi ko‘rgazmaga tashrif buyurganida. Suratning chap tomonida rassom Kim Hongrok.
Performans paytida ko‘rgazmaga tashrif buyurgan Choi Siwon. Chapdan o‘ngga: Raul Bussot Jr., Choi Siwon va rassom Kim Hongrok.
Ikkinchi shaxsiy ko‘rgazma
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: McDonald’s
A Clue to the Recovery of Authenticity: McDonald’s / Diamond dust on hamburger wrapping paper, 2013, Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: McDonald’s 2013-yilda o‘tkazilgan ikkinchi shaxsiy ko‘rgazmadir. Kim Hongrok turli shaharlarda yig‘ilgan McDonald’s gamburger o‘ramlariga olmos kukuni qo‘shdi.
Bussot oilasi McDonald’sni AQShga yetib borgach, birinchi bo‘lib tanishgan taomi sifatida eslaydi; asarda u liberalizm va kapitalistik jamiyat bilan ilk bor yuzma-yuz kelishning aniq tajribasi sifatida joy oladi. Boshqa tomoshabin uchun esa bu kundalik taom yoki tanish xalqaro brend bo‘lishi mumkin. Asar bir buyumning o‘zi ham shaxsiy tajriba, hudud va davrga qarab turli ma’no va qiymat kasb etishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Rassom ishlatilgach chiqindi sifatida tashlanadigan ommaviy ishlab chiqarilgan o‘ram qog‘oziga kapitalistik bozorda haqiqatda yuqori narx va ayirboshlash qiymatiga ega olmos kukunini qo‘shdi. Bussot oilasi uchun bu o‘ram kapitalizm bilan ilk bor uchrashgan onning izi bo‘lsa, olmos shu tizim ichida qiymat jamlanadigan va yuqori narxda sotiladigan qimmatbaho toshdir.
Chiqindi va qimmatbaho tosh bir tekislikda uchrashganda, bir oila uchun kapitalizmning boshlang‘ich nuqtasiga aylangan eng oddiy iste’mol izi tizim ichida qiymat juda katta darajada jamlangan qutblardan biri bilan bog‘lanadi. Kapitalizmni so‘z yoki shior orqali bevosita ko‘rsatmasdan turib ham, ikki material orasidagi munosabat uning keng qiymatlar doirasini siqiq shaklda ochib beradi.
A Clue to the Recovery of Authenticity: Chicago, America / Diamond dust on hamburger wrapping paper, 2013, Kim Hongrok
A Clue to the Recovery of Authenticity: Ho Chi Minh, Vietnam / Diamond dust on hamburger wrapping paper, 2013, Kim Hongrok
A Clue to the Recovery of Authenticity: Buenos Aires, Argentina / Diamond dust on hamburger wrapping paper, 2013, Kim Hongrok
O‘sha davrdagi ko‘rgazma materiallariga ko‘ra, rassom ko‘plab insonlarning yordami bilan yigirma mamlakatdan McDonald’s o‘ramlarini to‘plagan. Har bir asarga o‘ram yig‘ilgan shahar va mamlakat nomi berilgan. Shu tariqa bitta xalqaro brendning turli hududlarda ishlab chiqarilishi, tarqatilishi va iste’mol qilinishi jarayonlari turkum ichida birlashtirilgan.
Rassomning yozuvlariga ko‘ra, o‘ramlarni yig‘ish uchun u bir necha mamlakatdagi Koreya elchixonalari va boshqa tashkilotlardan yordam so‘ragan. Choi Siwon xorijdagi muxlislariga o‘ram yig‘ilayotgani haqida xabar bergan, chet elda yashayotgan insonlar ham material to‘plashda qatnashgan.
Rassom yig‘ish jarayonida ayrim hududlardan u yerda McDonald’s restorani yo‘qligi haqida javob olganini qayd etgan. Bu turkum bir xil mahsulot va xizmatlardan foydalanish sharoiti mamlakat hamda siyosiy tizimga qarab farq qilganini ham ko‘rsatadi.
Bu turkumda McDonald’s Bussot oilasi AQShda ilk bor tanishgan taom bo‘lish bilan birga, kundalik iste’mol hamda global ishlab chiqarish va tarqatish orqali kapitalizmni aniq tajriba qilish imkonini bergan buyumdir. Ishlatilgach tashlanadigan kundalik iste’mol mahsuloti bilan haqiqatda yuqori narx va ayirboshlash qiymatiga ega qimmatbaho toshni yonma-yon qo‘yish orqali asar kapitalizm ichida turli qiymatlar qanday shakllanishi va ayirboshlanishini ko‘rsatadi.
Tashlab yuboriladigan o‘ramning olmos kukuni bilan uchrashib, san’at asariga aylanishi va yangi qiymat kasb etishi ishlab chiqarish va tarqatish, ayirboshlash va ijod orqali qiymat yaratilishi hamda kengayishiga asoslangan kapitalizm faoliyati bilan ham bog‘lanadi. Asar Bussot oilasi uchun yangi hayot imkoniyati sifatida namoyon bo‘lgan kapitalizm insonga ochib bergan tanlovlar va imkoniyatlar, qiymat yaratish salohiyati hamda ularning ahamiyati haqida qayta o‘ylashga undaydi.
Turkumning ayrim asarlari 2014-yilda Los Angeles Convention Centerda o‘tkazilgan LA Art Show ko‘rgazmasida ham namoyish etildi.
Uchinchi shaxsiy ko‘rgazma
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Harbiy jinsiy qullik
A Clue to the Recovery of Authenticity: Military Sex Slave / Film and installation, 2015, Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Harbiy jinsiy qullik 2015-yil 23-iyuldan 23-avgustgacha o‘tkazilgan uchinchi shaxsiy ko‘rgazmadir.
Rassom keng qo‘llanadigan “Yaponiya armiyasining tasalli ayollari” iborasi o‘rniga ko‘rgazma nomida “harbiy”, “jinsiy” va “qul” so‘zlarini ishlatdi. Shu yo‘l bilan u ko‘rgazma yoritadigan urush va institutsional jinsiy zo‘ravonlik mohiyatini yanada bevosita ochib berishga intildi.
Ko‘rgazma asar yaratilgan 2015-yilda hayot bo‘lgan Yaponiya armiyasining “tasalli ayollari” tizimidan jabrlangan besh ayol — Ok-seon Park, Ok-seon Lee, Soon-ok Kim, Kun-ja Kim va Il-chool Kang qiyofasini video va installyatsiya orqali qayd etdi.
Uch shaxsiy ko‘rgazma turli siyosiy tizimlar va tarixning shaxs hayotiga ta’sirini o‘rganadigan izchil yo‘nalishga birlashdi. Birinchi ko‘rgazma bir oilaning tanlovi va ko‘chishi orqali liberalizmning qiymati hamda ahamiyatini ko‘rib chiqdi. Ikkinchi ko‘rgazma turli buyumlarni birlashtirish orqali kapitalizm ichida shakllanadigan qiymatlar va ularning ma’nosini yoritdi. Uchinchi ko‘rgazma besh ayolning yuzlari va nigohlari orqali tomoshabinni imperializm shaxsiy hayotlarda qoldirgan oqibatlar bilan yuzlashtirdi.
A Clue to the Recovery of Authenticity: Ok-seon Park
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Ok-seon Park / Projection on cotton, 2015, Kim Hongrok / 00:00:44
A Clue to the Recovery of Authenticity: Ok-seon Lee
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Ok-seon Lee / Projection on cotton, 2015, Kim Hongrok / 00:02:19
Asar besh ayolning videolarini balandligi ham, eni ham 2 m bo‘lgan oq matoli installyatsiyaga proyeksiya qilish shaklida tuzilgan.
Videodagi besh ayol boshidan kechirgan zo‘ravonlikni qayta ijro etmaydi va oldindan tayyorlangan matnni aytmaydi. Ular muayyan hissiyotni sahnalashtiradigan harakatlarni ham imkon qadar kamaytirib, stulda o‘tirgan holda kameraga qaraydi. Tomoshabin deyarli haqiqiy inson o‘lchamida proyeksiya qilingan tasvirlar bilan bir xil ko‘z balandligida uchrashadi.
Rassomning ish yozuvlariga ko‘ra, suratga olish paytida besh ayolning ayrimlari bu jurnalistlar uchun tasvirmi yoki marhumning portreti uchun suratmi, deb so‘ragan. San’at asari yaratish uchun suratga olinayotgani tushuntirilgach, ularning ayrimlari sochini tartibga keltirgan yoki kiyimini almashtirib, kamera qarshisiga o‘tirgan.
Bunday tuzilish besh ayolni bitta hissiyot yoki “jabrlanuvchiga xos qiyofa” bilan cheklamay, ularni Ok-seon Park, Ok-seon Lee, Soon-ok Kim, Kun-ja Kim va Il-chool Kang ismli alohida shaxslar sifatida qayd etishga intilgan ish usuli bilan bog‘liq edi.
A Clue to the Recovery of Authenticity: Il-chool Kang
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Il-chool Kang / Projection on cotton, 2015, Kim Hongrok / 00:03:45
Asardagi marhuma Kun-ja Kim bilan yuzma-yuz turgan tomoshabin
Besh ayol suratga olish vaqtida aynan o‘tirgan o‘sha stul ko‘rgazma zaliga ham joylashtirildi. Videoda qayd etilgan stul bilan haqiqiy stul bir-biriga qarama-qarshi qo‘yilgach, suratga olish vaqti ko‘rgazmaning bugungi payti bilan bog‘landi.
Tomoshabin o‘sha stulga o‘tirib, videodagi shaxs bilan ko‘z balandligini tenglashtirishi va uning nigohiga javob qaytarishi mumkin edi. Stul suratga olishda qatnashgan besh ayol bilan keyingi tomoshabinlarni bog‘laydigan va ularni yuzma-yuz uchrashtiradigan vositaga aylandi.
Kun-ja Kim 1926-yilda Gangwon provinsiyasining Pyeongchang hududida tug‘ilgan. 1942-yilda u Xitoyning Jilin provinsiyasi Hunchun shahridagi Yaponiya armiyasining “tasalli” maskaniga olib ketilgan va ozodlikka qadar taxminan uch yil davomida zo‘ravonlikka uchragach, Koreyaga qaytgan.
2007-yilda u AQSh Vakillar palatasi Tashqi ishlar qo‘mitasi huzuridagi tinglovda boshidan kechirgan zo‘ravonlik haqida guvohlik berdi. 2000 va 2006-yillarda The Beautiful Foundation jamg‘armasiga ikki marta 50 million vondan, jami 100 million von xayriya qilib, “Kun-ja Kim buvi jamg‘armasi”ga asos soldi. Jamoatchilik xayriyalari qo‘shilgan bu jamg‘arma 2017-yil iyuligacha bolalarni himoya qilish muassasalarini tark etgan qariyb 250 nafar universitet talabasining o‘qish xarajatlarini qopladi.
Kun-ja Kim ana shu guvohligi va xayriya faoliyati uchun 2014-yilda Fuqarolik xizmatlari ordenining Dongbaek medalini oldi. 2015-yilda yaratilgan asarda uning medal taqqan qiyofasi ham qayd etilgan.
Kun-ja Kim 2017-yil 23-iyulda vafot etdi.
Asar yaratilganidan keyin Soon-ok Kim 2018-yil 5-dekabrda, Ok-seon Park 2024-yil 7-sentabrda va Il-chool Kang 2026-yil 28-martda vafot etdi. 2015-yilgi asarda qayd etilgan besh ayolning barchasi hozir hayotdan ko‘z yumgan.
A Clue to the Recovery of Authenticity: Kun-ja Kim
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Kun-ja Kim / Projection on cotton, 2015, Kim Hongrok / 00:04:21
Bu asar Yaponiya armiyasining “tasalli ayollari” tizimi qurbonlari tarixini bitta izoh yoki bitta hissiyotga keltirib qo‘ymaydi. U besh ayolning ismlari, yuzlari va nigohlarini bugungi tomoshabin qarshisiga qo‘yib, imperializm hamda urush shaxsiy hayotlarda qoldirgan oqibatlarni ko‘rishga undaydi.
Videolar va suratga olishda ishlatilgan stul shaklida saqlanib qolgan yozuvlar besh ayol bilan endi shaxsan uchrasha olmaydigan keyingi tomoshabinlarga ham ularning qiyofasi bilan yuzma-yuz kelish va bir xil ko‘z balandligida nigoh almashish imkonini beradi.
Haqiqiylik, ishora, tiklash
Asar nomidagi «haqiqiylik» asar yuzasida namoyon bo‘ladigan obrazlar yoki unda yoritilgan obyekt va voqealarga doir odatiy baholardan narida yotgan — asarni boshlashga undagan sababni hamda bu obyekt va voqealarning mohiyati va tub asosini anglatadi. Talqinni yagona xulosaga qotirib qo‘yish o‘rniga, turli nigohlar va vaziyatlarda ham o‘sha ildizga yaqinlashish uchun imkon qoldiradi.
Kim Hongrok ijodi tomoshabinga bitta talqinni to‘g‘ri javob sifatida taqdim etishdan ko‘ra, fikrlashni boshlash mumkin bo‘lgan mavzu va vaziyatlarni berishga qaratilgan. Biroq bu asarning nuqtayi nazari yoki qadriyatlari noaniq degani emas. Rassom aniq shaxslar, buyumlar va voqealar orqali o‘zi muhim deb bilgan qadriyatlarni ochib beradi va tomoshabinga ularning ma’nosi bilan bevosita yuzlashish imkonini yaratadi.
Asar nomidagi “ishora” xulosa emas, balki fikrlashni boshlashga yordam beradigan kalitdir. Kundalik harakat, bir insonning yuzi, bir oilaning xotirasi yoki ishlatilgach tashlangan o‘ram kabi aniq obyektlar shu vazifani bajaradi.
“Tiklash” o‘tmishdagi holatga to‘liq qaytishdan ko‘ra, odatiy deb qabul qilib kelgan voqealar, buyumlar va insonlarni qayta ko‘rib chiqib, ularning mohiyatiga yaqinlashishga intilish jarayonini anglatadi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora turkumi tish yuvishdek kundalik harakatdan boshlanib, bir shaxsni o‘rab turgan ijtimoiy nigoh, bir oilaning tanlovi va ko‘chishi orqali namoyon bo‘lgan liberalizm, kapitalizm va uning ichida shakllanadigan qiymatlar hamda urush qurbonlarining yuzlari sari davom etdi.
Turli asarlar tomoshabin allaqachon bilaman deb o‘ylagan mavzularni qayta ko‘rib chiqishi, erkinlik va tanlov, qiymat va inson qadr-qimmati shaxs hayotida qanday ma’no kasb etishi haqida fikrlashi uchun boshlang‘ich nuqta sifatida taqdim etiladi.