Mundarija
Zamonaviy rassom Kim Hongrok
Kim Hongrok rangtasvirdan boshlab, ijod doirasini performans, fotografiya, video va installyatsiyagacha kengaytirgan koreyalik zamonaviy rassomdir.
U 1985-yilda tug‘ilgan. Whimoon o‘rta maktabini tamomlagach, 2005-yilda Hongik universiteti Tasviriy san’at fakultetining Rangtasvir bo‘limiga o‘qishga kirib, rangtasvir yo‘nalishida tahsil oldi.
Universitetda o‘qib yurgan paytida shaxsiy ustaxona tashkil etib, universitet ichida ham, undan tashqarida ham ijodini davom ettirdi. Fotograf va videograflar, modellar, aktyorlar hamda boshqa sohalarda faoliyat yurituvchi insonlar bilan muloqot qilib, turli ish usullari va qarashlar bilan tanishdi. Shu jarayonda bir voqeaning o‘zi ham uni kuzatayotgan insonning tutgan o‘rni va tajribasiga qarab turlicha talqin qilinishi mumkinligiga qiziqa boshladi.
Fakt va idrok orasida
Harbiy xizmatni tugatib, universitetga qaytgan Kim Hongrok talabalik paytida, 2008-yilda «Haqiqiylikni tiklashga bir ishora» degan umumiy nom ostida asarlar yaratib, rassom sifatidagi faoliyatini boshladi. Bu usul rassomning hissiyotlari yoki xulosalarini asarning oldingi qatoriga olib chiqish o‘rniga, shaxslar, voqealar va harakatlar joylashgan vaziyatni ko‘rsatib, tomoshabinga mustaqil fikrlashni boshlash uchun imkon qoldirishga asoslangan edi.
Bu yerda “obyektiv ifoda” rassomning nuqtayi nazari yoki asarning qadriyat yo‘nalishi yo‘qolishini anglatmaydi. Asar mavzusini tanlash va vaziyatni shakllantirish jarayonida rassomning hukmi albatta ishtirok etadi. Kim Hongrok intilgan obyektivlik hissiy sahnalashtirish va bevosita izohni kamaytirib, avvalo mavzu va vaziyatning o‘zini tomoshabin oldiga qo‘yishga yaqin yondashuvdir.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Tish yuvish
2008-yilda boshlangan Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Tish yuvish ko‘plab insonlar takrorlaydigan kundalik harakatni turli shaxslar va joylar orasiga qo‘ygan performans va fotografiya asarlari turkumidir.
Tish yuvish odatda shaxsiy makonda bajariladigan gigiyenik harakatdir. Rassom bu harakatni san’at asari oldiga, yalang‘och model chizilayotgan darsdagi amaliyot xonasiga va kinoteatrga olib o‘tdi. Biroq asarning mazmuni tanish harakatni notanish joyda ko‘rsatish bilangina cheklanmaydi. Tish yuvish rassom va asar, talaba va ijod subyekti, san’at va sanoat o‘rtasidagi munosabatlarni bitta sahna ichida qayta ko‘rib chiqishga undaydigan harakat vazifasini bajaradi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Jongsik Choi
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Jongsik Choi / Lambda bosma, 2008 / Kim Hongrok
Ikki kishi Jongsik Choi asari oldida tish yuvmoqda. Bu ish san’at asarini tomosha qilish holatini ko‘rsatish o‘rniga, Choi o‘z asari oldida bajarayotgan kundalik harakatni o‘sha asar bilan bir kadrga joylashtiradi. Shu orqali asarni yaratgan inson bilan asarning o‘zi o‘rtasida shakllanadigan munosabatni qayta ko‘rib chiqishga undaydi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Yalang‘och model chizish darsi
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Yalang‘och model chizish darsi / Lambda bosma, 2008 / Kim Hongrok
Bu performans yalang‘och model chizish darsi paytida o‘tkazilgan. Inson tanasini kuzatish va chizishga bag‘ishlangan dars ichida rassom tish yuvish harakatini o‘z ixtiyori bilan tanlab, uni alohida asarga aylantirdi.
Talaba va rassom mavqelari bir sahnada ustma-ust kelib, ta’lim jarayonining o‘zida ham o‘z qaroriga ko‘ra asarni rejalashtiradigan va amalga oshiradigan ijodkorni namoyon qiladi. Asar talabani hali rassom bo‘lmagan tayyorgarlik bosqichidagi shaxs bilan cheklamaydi, balki uni allaqachon mustaqil asar yaratib, uni ijro etayotgan rassom sifatida ko‘rsatadi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Megabox
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Megabox / Lambda bosma, 2008 / Kim Hongrok
COEX Megabox kinoteatrida bir necha kishi birga turib tish yuvmoqda. Suratga olish uchun yig‘ilgan ishtirokchilardan tashqari, atrofdan o‘tib ketayotgan odamlarga ham qatnashish taklif qilindi va ularning ayrimlari shu zahoti boshqalarga qo‘shilib tish yuvdi hamda asarni suratga olish jarayonida ishtirok etdi.
Kino ishlab chiqarish, tarqatish va namoyish etishdan iborat sanoat tizimi orqali tomoshabinga yetib boradi. Tasviriy san’at ham ijod, ko‘rgazma, tarqatish va savdo tuzilmalari orqali jamiyat bilan bog‘lanadi.
Bu asar kino va tasviriy san’atning ikkalasi ham badiiy ifoda bo‘lish bilan birga tijoriy sharoitlarda mavjudligi haqidagi umumiy jihatni bitta kadrga joylaydi. U kinoning sanoat xususiyatini tabiiy qabul qilgan holda, tasviriy san’atni bozordan ajratilgan sof soha sifatida ko‘radigan turlicha idrok va munosabatlarni qayta ko‘rib chiqishga undaydi.
Uchala asarda tish yuvish kundalik harakatni notanish joyga ko‘chiradigan vosita hamda rassom va asar, talaba va ijodkor, san’at va sanoat orasidagi chegaralarni qayta savol ostiga qo‘yadigan harakatga aylanadi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Seok-cheon Hong
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Seok-cheon Hong
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Seok-cheon Hong / Lambda bosma, 120 × 120 cm, 2011 / Kim Hongrok
Seok-cheon Hong 2000-yilda jinsiy o‘zligini ommaga oshkor qilganidan so‘ng, u qatnashib kelgan teleko‘rsatuvlardagi ishtiroki birin-ketin yakunlandi. Oradan ancha vaqt o‘tib, jamiyat va ommaviy axborot vositalarining qarashlari o‘zgardi va u televideniyega qaytib, yana faol ishlay boshladi. Kim Hongrok 2011-yilda Seok-cheon Hong bilan birga bu asarni yaratdi.
Asar Seok-cheon Hongning shaxsiy o‘zgarishini baholashdan ko‘ra, jamiyat va ommaviy axborot vositalarining unga qarashi qanday o‘zgarganini ko‘rib chiqishga undaydi. U shaxsning o‘zligini bitta izoh bilan belgilamaydi, balki uning atrofidagi qarashlarning o‘zgarishini asar mavzusiga aylantiradi.
Rangtasvirdan kengaygan ifoda vositalari
Kanvasga moybo‘yoq, 120 × 120 cm, 2010 / Kim Hongrok
Kim Hongrok ifoda doirasini fotografiya, performans va installyatsiyaga kengaytirar ekan, rangtasvir bilan ishlashni ham davom ettirdi. U rangtasvirdan voz kechib boshqa vositalarga o‘tmagan, aksincha har bir asar ko‘rib chiqadigan mavzu va usulga qarab ifoda vositasini tanlab kelgan.
Yog‘och taxtaga tuxum temperasi, 2004 / Hongik universitetiga kirish portfoliosidagi asar / Kim Hongrok
Avtoportret / Kanvasga moybo‘yoq, 2007 / Kim Hongrok
2004-yildagi tuxum temperasi asari, 2007-yildagi avtoportret va 2010-yildagi moybo‘yoq asari Kim Hongrok ijodi rangtasvirdan boshlanganini ko‘rsatadi. Keyingi fotografiya, performans, video va installyatsiyani rangtasvirdan uzilish natijasi emas, balki ifoda usullarining kengayish jarayoni deb ko‘rish mumkin.
Birinchi shaxsiy ko‘rgazma
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Bussot, Raul
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Bussot, Raul / Installyatsiya, performans, video, fotografiya va matn / Besh kunlik performans, ko‘rgazma zali 24 soat ochiq / 2013 / Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Bussot, Raul 1993-yilda Kubani tark etib, AQSh tomon solda yo‘l olgan Bussot oilasining tajribasiga bag‘ishlangan Kim Hongrokning birinchi shaxsiy ko‘rgazmasidir. U safar boshlanganidan yigirma yil o‘tib, 2013-yil 25-martda ochildi va 31-martgacha davom etdi.
Oila bilan safarga chiqqan ikki bola to‘rt va besh yoshda edi; Raul Bussot Jr. o‘sha paytda besh yoshda bo‘lgan. Oila xotiralariga ko‘ra, Raul Bussot va uning hamrohlari Kuba Sohil qo‘riqlash xizmati kuzatuvidan chetda mangrov o‘rmonida sol tayyorlab, tunda dengizga chiqqan.
Raul Bussot Jr. sovuq dengizda bir-biriga suyanib, iliqlikni baham ko‘rganlarini hamda AQShga borgach, elektr uzilishlarisiz televizorda multfilm ko‘ra olishiga umid qilganini eslagan. Safar paytida bo‘ronga duch kelib, yo‘nalishdan chiqib ketgan oila besh kun dengizda oqib yurgan. Ularni avval baliqchi kemasi topgan, keyin AQSh Sohil qo‘riqlash xizmati qutqargan.
Kim Hongrok Raul Bussot Jr. bilan uchrashib, uning oilasi boshidan kechirgan voqealar haqida intervyu oldi. Oradan yigirma yil o‘tib, 2013-yilda rassom temir, alyuminiy, velosiped g‘ildiraklari va eshkaklardan foydalanib, o‘sha sol bilan bir xil o‘lcham va shakldagi sol yasadi hamda uni ko‘rgazma zaliga o‘rnatdi.
Rassom va voyaga yetgan Raul Bussot Jr. besh kun davomida sol ustida ovqatlanib, uxlab, yashadi. Oila o‘sha paytda tayyorlagan oziq-ovqatga asoslanib, performansda Spam, shokolad va suvdan foydalanildi. Performans davomida ko‘rgazma zali sutkasiga 24 soat ochiq bo‘ldi.
Bu asarda tomoshabinlar tayyor natijani tashqaridan kuzatish bilangina cheklanib qolmadi. Ular rassom va Raul Bussot Jr. yashayotgan joyga yaqinlashib, hikoyani tingladi va ular bilan suhbatlashdi; bunday uchrashuvlar ham performansning bir qismiga aylandi.
AQSh Sohil qo‘riqlash xizmati suratga olgan hujjatli video / Florida, AQSh / 6 daqiqa 50 soniya / 1993
Ko‘rgazma zalida 1993-yilgi safar va qutqaruv jarayonini aks ettirgan video ham namoyish etildi. O‘tmish yozuvi bilan yigirma yildan keyingi performans bir makonda joylashtirilgach, tomoshabin real tajriba, xotira va qayta jonlantirish o‘rtasidagi munosabatni birgalikda ko‘ra oldi.
Ko‘rgazma liberal tizimdagi AQSh bilan sotsialistik tizimdagi Kuba o‘rtasidagi uzilishni Janubiy Koreya va Shimoliy Koreya munosabatlari bilan yonma-yon qo‘ydi. Shu tariqa turli davr va joylarda namoyon bo‘lgan tizim farqlari bitta asarda qiyoslandi.
Rassom 1993-yilda sotsialistik tizimdagi Kubani tark etib, liberal tizimdagi AQSh tomon yo‘l olgan Bussot oilasining voqeasini roppa-rosa yigirma yil o‘tib, 2013-yilda Janubiy Koreyadagi ko‘rgazma zalida qayta jonlantirdi. AQSh va Kuba o‘rtasidagi tizimlararo munosabat Janubiy va Shimoliy Koreya munosabatlari orqali yangidan o‘qilar ekan, ikki xil vaqt va makonning qadriyatlari hamda ramzlari kesishdi.
Bussot oilasining safari muayyan hududdagi migratsiya tajribasidan tashqari, bir oila turli tizimlar o‘rtasida o‘z hayot yo‘nalishini tanlagan voqea sifatida ko‘rsatiladi. Ularning tajribasi insonning shaxsiy tanlovi va harakatlanish erkinligini kafolatlaydigan liberalizmning hayotdagi qiymati va ahamiyatini bugungi tomoshabin oldida ochib beradi.
Performans paytida sol ustida o‘tirgan Raul Bussot Jr. va rassom Kim Hongrok. Ularning ortida Bussot oilasining dengiz safarini qayd etgan matn ko‘rinadi.
Sol, portret fotosuratlari va intervyu videosi birgalikda namoyish etilgan ko‘rgazma ko‘rinishi.
Sol installyatsiyasi va 1993-yilgi safar hamda qutqaruvni hujjatlashtirgan video bir-biriga qarama-qarshi joylashtirilgan ko‘rgazma ko‘rinishi.
Bussot oilasi va safarda ular bilan birga bo‘lgan insonlarning portret fotosuratlari o‘rnatilgan ko‘rgazma devori.
Bussot oilasining dengiz safari jarayonini hujjatlashtirgan matn joylashtirilgan ko‘rgazma devori.
Bu performans yigirma yil avvalgi tajribani aynan qayta yaratishga urinish emas edi. Asar makon, vaqt va oziq-ovqatning cheklangan sharoitlari orqali bir oilaning xotirasiga yaqinlashishga hamda erkinlik sari tanlovning ma’nosini bugungi tomoshabin bilan baham ko‘rishga intildi.
Bussot oilasi xotirasiga ko‘ra, 1993-yilda AQShga yetib kelgach yegan ilk taomlari McDonald’s bo‘lgan. Shu xotiradan kelib chiqib, Kim Hongrok va Raul Bussot Jr. 2013-yilgi performansning so‘nggi kuni sol ustida McDonald’s taomini yedilar. Bu tajriba o‘sha yili Kim Hongrokning ikkinchi shaxsiy ko‘rgazmasi Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: McDonald’sga olib keldi.
2013-yil 30-martda performansning oxirgi kuni sol ustida McDonald’s taomini yeyayotgan Kim Hongrok va Raul Bussot Jr.
Ikkinchi shaxsiy ko‘rgazma
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: McDonald’s
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: McDonald’s / Gamburger o‘rami ustiga mayda olmos donachalari, 2013 / Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: McDonald’s 2013-yilda o‘tkazilgan ikkinchi shaxsiy ko‘rgazmadir. Kim Hongrok turli shaharlardan yig‘ilgan McDonald’s gamburger o‘ramlariga mayda olmos donachalarini qo‘shdi.
Bussot oilasi McDonald’sni AQShga yetib borgach, birinchi bo‘lib tanishgan taomi sifatida eslaydi; asarda u liberalizm va kapitalistik jamiyat bilan ilk bor yuzma-yuz kelishning aniq tajribasi sifatida joy oladi. Boshqa tomoshabin uchun esa bu kundalik taom yoki tanish xalqaro brend bo‘lishi mumkin. Asar bir buyumning o‘zi ham shaxsiy tajriba, hudud va davrga qarab turli ma’no va qiymat kasb etishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Kim Hongrok ishlatilgach tashlanadigan, ommaviy ishlab chiqarilgan o‘ramlarga kapitalistik bozorda yuqori narx va ayirboshlash qiymatiga ega mayda olmos donachalarini qo‘shdi. Asarda ishlatilgan diamond dust kukun emas, balki yorug‘likni aks ettiruvchi ko‘p yuzasi bo‘lgan juda kichik tabiiy olmoslardir.
Tashlanadigan iste’mol buyumi va qimmatbaho tosh bir tekislikda tutashganda, bir oila uchun kapitalizmning boshlang‘ich nuqtasiga aylangan kundalik iste’mol izi bozor qiymati yuqori darajada jamlangan obyekt bilan bog‘lanadi. Kapitalizmni yozuv yoki shior orqali bevosita ko‘rsatmasdan ham, ikki material orasidagi munosabat unda shakllanadigan keng qiymatlar doirasini ixcham tarzda ochib beradi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Chikago, AQSh / Gamburger o‘rami ustiga mayda olmos donachalari, 2013 / Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Xoshimin, Vyetnam / Gamburger o‘rami ustiga mayda olmos donachalari, 2013 / Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Buenos-Ayres, Argentina / Gamburger o‘rami ustiga mayda olmos donachalari, 2013 / Kim Hongrok
O‘sha davrdagi ko‘rgazma materiallariga ko‘ra, rassom ko‘plab insonlarning yordami bilan yigirma mamlakatdan McDonald’s o‘ramlarini to‘plagan. Har bir asarga o‘ram yig‘ilgan shahar va mamlakat nomi berilgan. Shu tariqa bitta xalqaro brendning turli hududlarda ishlab chiqarilishi, tarqatilishi va iste’molidan qolgan izlar turkum ichida birlashtirilgan.
Rassomning yozuvlariga ko‘ra, o‘ramlarni yig‘ish uchun u bir necha mamlakatdagi Koreya elchixonalari va boshqa tashkilotlardan yordam so‘ragan. Choi Siwon xorijdagi muxlislariga o‘ram yig‘ilayotgani haqida xabar bergan, chet elda yashayotgan insonlar ham material to‘plashda qatnashgan.
Rassom yig‘ish jarayonida ayrim hududlardan u yerda McDonald’s restorani yo‘qligi haqida javob olganini qayd etgan. Bu qayd o‘sha paytda McDonald’sning hududlarda mavjudligi bir xil bo‘lmaganini ham turkumga kiritadi.
Bu turkumda McDonald’s Bussot oilasi AQShda ilk bor tanishgan taom bo‘lish bilan birga, kundalik iste’mol hamda global ishlab chiqarish va tarqatish orqali kapitalizmni aniq tajriba qilish imkonini bergan buyumdir. Ishlatilgach tashlanadigan kundalik iste’mol mahsuloti bilan haqiqatda yuqori narx va ayirboshlash qiymatiga ega qimmatbaho toshni yonma-yon qo‘yish orqali asar kapitalizm ichida turli qiymatlar qanday shakllanishi va ayirboshlanishini ko‘rsatadi.
Tashlab yuboriladigan o‘ramning mayda olmos donachalari bilan uchrashib, san’at asariga aylanishi va yangi qiymat kasb etishi ishlab chiqarish, tarqatish, ayirboshlash va ijod orqali qiymat yaratuvchi hamda uni kengaytiruvchi kapitalizm faoliyati bilan bog‘lanadi. Asar Bussot oilasi AQShga yetib kelgach tajriba qilgan kapitalizm orqali shaxsning tanlovi va imkoniyatlari hamda qiymat yaratish salohiyatini qayta ko‘rib chiqishga undaydi.
Turkumning ayrim asarlari 2014-yilda Los Angeles Convention Centerda o‘tkazilgan LA Art Show ko‘rgazmasida ham namoyish etildi.
Uchinchi shaxsiy ko‘rgazma
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Harbiy jinsiy qullik
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Harbiy jinsiy qullik / Video va installyatsiya, 2015 / Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Harbiy jinsiy qullik 2015-yil 23-iyuldan 23-avgustgacha o‘tkazilgan uchinchi shaxsiy ko‘rgazmadir.
Rassom keng qo‘llanadigan “Yaponiya armiyasining tasalli ayollari” iborasi o‘rniga ko‘rgazma nomida “harbiy”, “jinsiy” va “qul” so‘zlarini ishlatdi. Shu yo‘l bilan u ko‘rgazma yoritadigan urush va institutsional jinsiy zo‘ravonlik mohiyatini yanada bevosita ochib berishga intildi.
Ko‘rgazma asar yaratilgan 2015-yilda hayot bo‘lgan, Yaponiya armiyasining “tasalli ayollari” tizimidan jabrlangan Ok-seon Park, Ok-seon Lee, Soon-ok Kim, Kun-ja Kim va Il-chool Kang ismli besh ayolni video, fotografiya va installyatsiya orqali qayd etdi.
Uch shaxsiy ko‘rgazma turli tizimlar va tarixning shaxs hayotiga ta’sirini o‘rganadigan izchil yo‘nalishga birlashdi. Birinchi ko‘rgazma bir oilaning tanlovi va ko‘chishi orqali liberalizmning qiymati hamda ahamiyatini yoritdi. Ikkinchi ko‘rgazma turli buyumlarni birlashtirish orqali kapitalizm ichida shakllanadigan qiymatlar va ularning ma’nosini ko‘rib chiqdi. Uchinchi ko‘rgazma imperializm shaxsiy hayotlarda qoldirgan oqibatlarni besh ayolning yuzlari va nigohlari orqali qayd etdi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Ok-seon Park
Fotografiya, 2015 / Kim Hongrok
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Ok-seon Lee
Fotografiya, 2015 / Kim Hongrok
Asar besh ayolning videolarini 3 × 2 m o‘lchamdagi oq paxta matoli ekranga proyeksiya qilish shaklida tuzilgan.
Videodagi besh ayol boshidan kechirgan zo‘ravonlikni qayta ijro etmaydi va oldindan tayyorlangan matnni aytmaydi. Ular muayyan hissiyotni sahnalashtiradigan harakatlarni ham imkon qadar kamaytirib, stulda o‘tirgan holda kameraga qaraydi. Tomoshabin deyarli haqiqiy inson o‘lchamida proyeksiya qilingan tasvirlar bilan bir xil ko‘z balandligida uchrashadi.
Rassomning ish yozuvlariga ko‘ra, suratga olish paytida besh ayolning ayrimlari bu jurnalistlar uchun tasvirmi yoki marhumning portreti uchun suratmi, deb so‘ragan. San’at asari yaratish uchun suratga olinayotgani tushuntirilgach, ularning ayrimlari sochini tartibga keltirgan yoki kiyimini almashtirib, kamera qarshisiga o‘tirgan.
Bunday tuzilish besh ayolni bitta hissiyot yoki “jabrlanuvchiga xos qiyofa” bilan cheklamay, ularni Ok-seon Park, Ok-seon Lee, Soon-ok Kim, Kun-ja Kim va Il-chool Kang ismli alohida shaxslar sifatida qayd etishga intilgan ish usuli bilan bog‘liq edi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Il-chool Kang
Fotografiya, 2015 / Kim Hongrok
Videodagi marhuma Kun-ja Kim bilan nigoh almashayotgan tomoshabin
Besh ayol suratga olish vaqtida o‘tirgan stul ko‘rgazma zaliga ham joylashtirildi. Videodagi stul bilan haqiqiy stul bir-biriga qarama-qarshi qo‘yilgach, suratga olish vaqti ko‘rgazma vaqti bilan bog‘landi.
Tomoshabin o‘sha stulga o‘tirib, videodagi shaxs bilan ko‘z balandligini tenglashtirishi va uning nigohiga javob qaytarishi mumkin edi. Stul suratga olishda qatnashgan besh ayol bilan keyingi tomoshabinlarni bog‘laydigan va ularni yuzma-yuz uchrashtiradigan vositaga aylandi.
Kun-ja Kim 1926-yilda Gangwon provinsiyasining Pyeongchang hududida tug‘ilgan. 1942-yilda u Xitoyning Jilin provinsiyasi Hunchun shahridagi Yaponiya armiyasining “tasalli” maskaniga majburan olib ketilgan va ozodlikka qadar taxminan uch yil davomida zo‘ravonlikka uchragach, Koreyaga qaytgan.
2007-yilda u AQSh Vakillar palatasi Tashqi ishlar qo‘mitasi huzuridagi tinglovda boshidan kechirgan zo‘ravonlik haqida guvohlik berdi. 2000 va 2006-yillarda The Beautiful Foundation jamg‘armasiga ikki marta 50 million vondan, jami 100 million von xayriya qilib, “Kun-ja Kim buvi jamg‘armasi”ga asos soldi. Jamoatchilik xayriyalari qo‘shilgan bu jamg‘arma 2017-yil iyuligacha bolalarni himoya qilish muassasalarini tark etgan qariyb 250 nafar universitet talabasining o‘qish to‘lovlariga yordam berdi.
Kun-ja Kim ana shu guvohligi va xayriya faoliyati uchun 2014-yilda Fuqarolik xizmatlari ordenining Dongbaek medalini oldi. 2015-yilda yaratilgan asarda uning medal taqqan qiyofasi ham qayd etilgan.
Kun-ja Kim 2017-yil 23-iyulda vafot etdi.
Asar yaratilganidan keyin Soon-ok Kim 2018-yil 5-dekabrda, Ok-seon Park 2024-yil 7-sentabrda va Il-chool Kang 2026-yil 28-martda vafot etdi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora: Kun-ja Kim
Fotografiya, 2015 / Kim Hongrok
Bu asar Yaponiya armiyasining “tasalli ayollari” tizimi qurbonlari tarixini bitta izoh yoki bitta hissiyotga keltirib qo‘ymaydi. U besh ayolning ismlari, yuzlari va nigohlarini bugungi tomoshabin qarshisiga qo‘yib, imperializm hamda urush shaxsiy hayotlarda qoldirgan oqibatlarni ko‘rishga undaydi.
Video va suratga olish vaqtida ishlatilgan stul besh ayol bilan shaxsan uchrasha olmaydigan bugungi tomoshabinlarga ham ularning qiyofasini bir xil ko‘z balandligida ko‘rish imkonini beradi.
Haqiqiylik, ishora, tiklash
Asar nomidagi “haqiqiylik” asar yuzasida ko‘rinadigan obrazlar yoki unda yoritilgan obyekt va voqealarga doir odatiy baholardan narida yotgan, ijodni boshlashga undagan sabab va mohiyatni anglatadi. Talqinni yagona xulosaga qotirib qo‘yish o‘rniga, asar turli nigohlar va vaziyatlarda ham o‘sha ildizga yaqinlashish uchun imkon qoldiradi.
Kim Hongrok ijodi tomoshabinga tayyor talqinni taqdim etish o‘rniga, mustaqil fikrlashi uchun aniq shaxslar, buyumlar va voqealarni ko‘rsatishga qaratilgan. Biroq bu asarning nuqtayi nazari yoki qadriyatlari noaniq degani emas. Rassom o‘zi muhim deb bilgan mavzularni tanlaydi va vaziyatni shakllantiradi, tomoshabinga esa ularning ma’nosini mustaqil ko‘rib chiqish imkonini beradi.
Asar nomidagi “ishora” xulosa emas, balki fikrlashni boshlashga yordam beradigan kalitdir. Kundalik harakat, bir insonning yuzi, bir oilaning xotirasi yoki ishlatilgach tashlangan o‘ram kabi aniq obyektlar shu vazifani bajaradi.
“Tiklash” o‘tmishdagi holatga to‘liq qaytishdan ko‘ra, odatiy deb qabul qilib kelgan voqealar, buyumlar va insonlarni qayta ko‘rib chiqib, ularning mohiyatiga yaqinlashishga intilish jarayonini anglatadi.
Haqiqiylikni tiklashga bir ishora turkumi tish yuvishdek kundalik harakatdan boshlanib, bir shaxsga qaratilgan ijtimoiy nigoh, bir oilaning tanlovi va ko‘chishi, liberalizmning qadri, kapitalizm ichida shakllanadigan qiymatlar hamda urush qurbonlarining yuzlari sari davom etdi.
Kim Hongrok turli asarlar orqali tomoshabinni allaqachon bilaman deb o‘ylagan mavzularni qayta ko‘rib chiqishga hamda erkinlik, tanlov, qiymat va inson qadr-qimmati shaxs hayotida qanday ma’no kasb etishi haqida fikrlashga undaydi.