Spis treści
Artysta współczesny Kim Hongrok
Kim Hongrok jest koreańskim artystą współczesnym, który zaczynał od malarstwa, a następnie rozszerzył swoją twórczość o performans, fotografię, wideo i instalację.
Urodził się w 1985 roku. Po ukończeniu szkoły średniej Whimoon rozpoczął w 2005 roku studia malarskie na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Hongik.
Podczas studiów założył własną pracownię i kontynuował pracę zarówno na uczelni, jak i poza nią. Kontakty z fotografami, twórcami wideo, modelami, aktorami i osobami z różnych dziedzin pozwoliły mu poznać różnorodne metody pracy i punkty widzenia. W tym czasie zainteresowało go to, że to samo zdarzenie może być odmiennie interpretowane zależnie od pozycji i doświadczenia obserwatora.
Między faktem a percepcją
Po odbyciu służby wojskowej Kim Hongrok wrócił na uczelnię. Jeszcze podczas studiów, w 2008 roku, zaczął rozwijać prace pod wspólnym tytułem „Wskazówka do odzyskania autentyczności” i rozpoczął działalność artystyczną. Zamiast wysuwać na pierwszy plan emocje lub wnioski artysty, przedstawiał sytuacje, w których znajdowali się ludzie, zdarzenia i działania, pozostawiając widzom przestrzeń do rozpoczęcia własnej refleksji.
„Obiektywny wyraz” nie oznacza tu zaniku perspektywy artysty ani wartości obecnych w dziele. W wybór tematu i budowanie sytuacji nieuchronnie wpisany jest osąd artysty. Obiektywizm, do którego dążył Kim Hongrok, polegał raczej na ograniczeniu emocjonalnej inscenizacji i bezpośrednich objaśnień, tak aby przed widzem najpierw pojawiły się sam temat i sytuacja.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Mycie zębów
Zapoczątkowany w 2008 roku cykl „Wskazówka do odzyskania autentyczności: Mycie zębów” obejmuje performanse i prace fotograficzne, w których codzienna czynność powtarzana przez wiele osób pojawia się z udziałem różnych ludzi i w różnych miejscach.
Mycie zębów jest zazwyczaj czynnością higieniczną wykonywaną w prywatnej przestrzeni. Artysta przeniósł ją przed dzieło sztuki, do pracowni podczas zajęć z rysunku aktu oraz do kina. Znaczenie pracy nie ogranicza się jednak do pokazania znanej czynności w nieznanych miejscach. Mycie zębów staje się działaniem, które w obrębie jednej sceny skłania do ponownego przyjrzenia się relacjom między artystą a dziełem, studentem a podmiotem twórczym oraz sztuką a przemysłem.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Jongsik Choi
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Jongsik Choi / Odbitka Lambda, 2008, Kim Hongrok
Scena przedstawia dwie osoby myjące zęby przed dziełem Jongsika Choia. Zamiast pokazywać osoby oglądające dzieło, praca umieszcza w jednym kadrze dzieło sztuki i codzienną czynność wykonywaną przez Jongsika Choia przed własną pracą. Skłania tym samym do ponownego rozważenia relacji powstającej między twórcą a stworzonym przez niego dziełem.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Zajęcia z rysunku aktu
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Zajęcia z rysunku aktu / Odbitka Lambda, 2008, Kim Hongrok
Performans odbył się podczas zajęć z rysunku aktu. W ramach zajęć poświęconych obserwacji i rysowaniu ludzkiego ciała artysta samodzielnie wybrał czynność mycia zębów i przekształcił ją w pracę artystyczną.
Pozycje studenta i artysty nakładają się w jednej scenie, ukazując twórcę, który również w toku edukacji planuje i realizuje pracę, kierując się własnym osądem. Dzieło nie ogranicza studenta do roli osoby przygotowującej się dopiero do bycia artystą, lecz przedstawia go jako artystę, który już samodzielnie tworzy i realizuje prace.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Megabox
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Megabox / Odbitka Lambda, 2008, Kim Hongrok
Scena przedstawia kilka stojących obok siebie osób, które wspólnie myją zęby w kinie COEX Megabox. Do udziału zaproszono nie tylko osoby zebrane na potrzeby realizacji, lecz także przypadkowych przechodniów z okolicy; niektórzy z nich przyłączyli się na miejscu i wzięli udział w powstawaniu pracy, myjąc zęby razem z pozostałymi.
Film spotyka się z publicznością za pośrednictwem przemysłowego systemu produkcji, dystrybucji i projekcji. Podobnie sztuki wizualne spotykają się ze społeczeństwem w strukturach tworzenia, wystawiania, obiegu i handlu.
Praca ujmuje w jednym kadrze wspólną cechę filmu i sztuk wizualnych: obie są formami wypowiedzi artystycznej istniejącymi w warunkach komercyjnych. Skłania do ponownego przyjrzenia się odmiennym sposobom postrzegania i postawom, które pozwalają bez zastrzeżeń akceptować przemysłowy charakter filmu, a zarazem traktować sztuki wizualne wyłącznie jako czystą sferę oddzieloną od rynku.
W tych trzech pracach mycie zębów nie sprowadza się do przeniesienia codziennej czynności w nieznane otoczenie. Funkcjonuje jako działanie skłaniające do ponownego rozpatrzenia relacji i rozróżnień między artystą a jego własnym dziełem, studentem a podmiotem twórczym oraz sztuką a przemysłem.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Seok-cheon Hong
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Seok-cheon Hong
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Seok-cheon Hong / Odbitka Lambda, 2011, 120 × 120 cm, Kim Hongrok
Po tym, jak Seok-cheon Hong publicznie ujawnił swoją tożsamość seksualną w 2000 roku, kolejno przestawał występować w programach telewizyjnych, w których wcześniej uczestniczył. Po upływie dłuższego czasu spojrzenie społeczeństwa i mediów zaczęło się zmieniać, a Hong wrócił do telewizji i ponownie rozpoczął intensywną działalność. Kim Hongrok zrealizował tę pracę wspólnie z nim w 2011 roku.
Zamiast oceniać osobiste zmiany Seok-cheona Honga, praca zachęca do zastanowienia się, jak zmieniło się spojrzenie społeczeństwa i mediów na niego. Nie definiuje jego tożsamości za pomocą jednego objaśnienia, lecz skupia się na zmianach otaczających go sposobów postrzegania.
Media rozwinięte z malarstwa
Olej na płótnie, 120 × 120 cm, 2010, Kim Hongrok
Kim Hongrok kontynuował malowanie także wtedy, gdy rozszerzał zakres swojej wypowiedzi o fotografię, performans i instalację. Nie porzucił malarstwa, aby przejść do innych mediów, lecz dobierał medium stosownie do przedmiotu i metody każdej pracy.
Tempera jajowa na desce, 2004, z portfolio złożonego przy rekrutacji na Uniwersytet Hongik, Kim Hongrok
Olej na płótnie, 2007, Autoportret, Kim Hongrok
Praca wykonana temperą jajową w 2004 roku, autoportret z 2007 roku i obraz olejny z 2010 roku pokazują, że twórczość Kim Hongroka wywodzi się z malarstwa. Późniejsze fotografie, performanse, wideo i instalacje można postrzegać raczej jako proces poszerzania środków wyrazu niż jako zerwanie z malarstwem.
Pierwsza wystawa indywidualna
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Bussot, Raul
„Wskazówka do odzyskania autentyczności: Bussot, Raul”, instalacja, performans, wideo, fotografia i tekst, pięciodniowy performans, przestrzeń wystawowa była otwarta przez całą dobę, 2013, Kim Hongrok
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Bussot, Raul była pierwszą indywidualną wystawą Kim Hongroka i dotyczyła doświadczenia rodziny Bussot, która w 1993 roku opuściła Kubę na tratwie, kierując się ku Stanom Zjednoczonym. Wystawę otwarto 25 marca 2013 roku, dwadzieścia lat po rozpoczęciu podróży, i trwała ona do 31 marca.
W rejsie uczestniczyło dwoje dzieci, w wieku czterech i pięciu lat; Raul Bussot Jr. miał wówczas pięć lat. Według wspomnień rodziny Raul Bussot i jego towarzysze przygotowali tratwę w lesie namorzynowym, unikając nadzoru kubańskiej straży przybrzeżnej, i wypłynęli nocą w morze.
Raul Bussot Jr. pamiętał, jak na zimnym morzu tulili się do siebie, by zachować ciepło, oraz jak liczył na to, że w Stanach Zjednoczonych będzie mógł oglądać telewizyjne kreskówki bez przerw w dostawie prądu. Rodzina trafiła na sztorm, zboczyła z kursu i dryfowała przez pięć dni. Najpierw zauważył ją kuter rybacki, a następnie uratowała Straż Przybrzeżna Stanów Zjednoczonych.
Kim Hongrok spotkał się z Raulem Bussotem Jr. i przeprowadził z nim wywiad o doświadczeniu rodziny. W 2013 roku, dwadzieścia lat później, zbudował z żelaza, aluminium, kół rowerowych i wioseł tratwę o takim samym kształcie i rozmiarze, a następnie umieścił ją w przestrzeni wystawy.
Artysta i dorosły już Raul Bussot Jr. przez pięć dni jedli, spali i mieszkali na tratwie. Nawiązując do zapasów przygotowanych wówczas przez rodzinę, wykorzystali w performansie konserwy Spam, czekoladę i wodę. Przez cały czas trwania performansu przestrzeń wystawowa była otwarta 24 godziny na dobę.
Widzowie nie ograniczali się do oglądania gotowego dzieła z daleka. Podchodzili do miejsca, w którym mieszkali Kim Hongrok i Raul Bussot Jr., słuchali ich opowieści i rozmawiali z nimi. Spotkania te również stawały się częścią performansu.
Film zarejestrowany przez Straż Przybrzeżną Stanów Zjednoczonych / Floryda, USA / 6 minut 50 sekund / 1993
W przestrzeni wystawowej zaprezentowano także film dokumentujący podróż i akcję ratunkową z 1993 roku. Umieszczenie w jednym miejscu historycznego zapisu i performansu zrealizowanego 20 lat później pozwalało widzom przyjrzeć się relacjom między rzeczywistym doświadczeniem, pamięcią i odtworzeniem.
Wystawa zestawiła zerwaną relację między liberalnymi Stanami Zjednoczonymi a socjalistyczną Kubą z relacją między Koreą Południową a Północną. W jednym dziele porównała różnice między systemami występującymi w różnych czasach i miejscach.
Dokładnie 20 lat później, w 2013 roku, artysta przywołał w przestrzeni wystawowej w Korei Południowej wydarzenie z 1993 roku, kiedy rodzina Bussot opuściła socjalistyczną Kubę i skierowała się ku liberalnym Stanom Zjednoczonym. Relacja między Stanami Zjednoczonymi a Kubą, odczytana ponownie poprzez relację między Koreą Południową a Północną, sprawiła, że wartości i symbole dwóch odmiennych czasów i miejsc przecięły się ze sobą.
Podróż rodziny Bussot zostaje ukazana nie tylko jako doświadczenie migracyjne z jednego regionu, lecz także jako wydarzenie, w którym rodzina wybrała kierunek własnego życia pomiędzy różnymi systemami politycznymi. Ich doświadczenie stawia przed współczesnymi widzami wartość i znaczenie liberalizmu, który zapewnia jednostce możliwość wyboru i swobodę przemieszczania się.
Raul Bussot Jr. i artysta Kim Hongrok siedzą na tratwie podczas performansu. Za nimi widać tekst dokumentujący morską podróż rodziny Bussot.
Przestrzeń wystawy z tratwą, fotograficznymi portretami i nagraniem wywiadu
Widok wystawy, na którym instalacja tratwy i wideo dokumentujące podróż oraz akcję ratunkową z 1993 roku ustawiono naprzeciwko siebie.
Ściana wystawy z fotograficznymi portretami rodziny Bussotów oraz osób, które odbyły z nimi podróż.
Ściana wystawy z tekstem dokumentującym przebieg podróży rodziny Bussotów.
Performans nie był próbą dokładnego odtworzenia doświadczenia sprzed dwudziestu lat. Poprzez ograniczenia przestrzeni, czasu i pożywienia praca zbliżała się do pamięci jednej rodziny i dzieliła ze współczesnymi widzami znaczenie jej wyboru drogi ku wolności.
Według wspomnień rodziny Bussot pierwszym posiłkiem po jej przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1993 roku było jedzenie z McDonald’s. Nawiązując do tego wspomnienia, Kim Hongrok i Raul Bussot Jr. ostatniego dnia performansu w 2013 roku jedli na tratwie jedzenie z McDonald’s. Doświadczenie to doprowadziło do drugiej wystawy indywidualnej Kim Hongroka, „Wskazówka do odzyskania autentyczności: McDonald’s”, zorganizowanej w tym samym roku.
Kim Hongrok i Raul Bussot Jr. jedzą jedzenie z McDonald’s na tratwie ostatniego dnia performansu, 30 marca 2013 roku
Druga wystawa indywidualna
Wskazówka do odzyskania autentyczności: McDonald’s
„Wskazówka do odzyskania autentyczności: McDonald’s”, pył diamentowy na opakowaniu po hamburgerze, 2013, Kim Hongrok
Wskazówka do odzyskania autentyczności: McDonald’s była drugą indywidualną wystawą Kim Hongroka, zorganizowaną w 2013 roku. Artysta naniósł pył diamentowy na opakowania hamburgerów McDonald’s zebrane w wielu miastach.
Dla rodziny Bussot McDonald’s zapisał się w pamięci jako pierwszy posiłek po przybyciu do Stanów Zjednoczonych, a w obrębie pracy stanowi konkretne doświadczenie pierwszego zetknięcia z liberalizmem i społeczeństwem kapitalistycznym. Dla innego widza może być codziennym posiłkiem lub znaną międzynarodową marką. Praca pokazuje, że ten sam przedmiot może mieć odmienne znaczenia i wartości zależnie od osobistego doświadczenia, miejsca i czasu.
Na masowo produkowane opakowania wyrzucane po użyciu Kim Hongrok naniósł pył diamentowy, materiał o wysokiej cenie i wartości wymiennej na rynku kapitalistycznym. Pył diamentowy zastosowany w pracach nie jest proszkiem, lecz składa się z niezwykle małych naturalnych diamentów o wielu fasetach odbijających światło.
Wyrzucony artykuł konsumpcyjny i kamień szlachetny spotykają się na jednej płaszczyźnie. Codzienny ślad konsumpcji, który dla jednej rodziny stanowił początek doświadczenia kapitalizmu, łączy się z przedmiotem o silnie skoncentrowanej wartości rynkowej. Relacja między tymi dwoma materiałami kondensuje i ujawnia szerokie spektrum wartości powstających w kapitalizmie, nie wskazując go bezpośrednio słowami ani hasłami.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Chicago, Stany Zjednoczone / pył diamentowy na opakowaniu po hamburgerze, 2013, Kim Hongrok
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Ho Chi Minh, Wietnam / pył diamentowy na opakowaniu po hamburgerze, 2013, Kim Hongrok
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Buenos Aires, Argentyna / pył diamentowy na opakowaniu po hamburgerze, 2013, Kim Hongrok
Według ówczesnych materiałów wystawowych Kim Hongrok z pomocą wielu osób zebrał opakowania McDonald’s z 20 krajów. Każda praca otrzymała nazwę miasta i kraju, w którym zebrano dane opakowanie. Cykl zgromadził w ten sposób ślady jednej globalnej marki, której produkty są wytwarzane, dystrybuowane i konsumowane w różnych regionach.
Według zapisków artysty, aby zebrać opakowania, zwrócił się o współpracę między innymi do ambasad Korei w wielu krajach. Choi Siwon poinformował swoich zagranicznych fanów o zbiórce, a osoby przebywające za granicą również włączyły się w pozyskiwanie materiałów.
Artysta odnotował, że podczas zbiórki otrzymał z niektórych regionów odpowiedzi, iż nie ma tam restauracji McDonald’s. Cykl zawiera tym samym także fakt, że obecność McDonald’s różniła się wówczas między regionami.
W tym cyklu McDonald’s jest zarówno pierwszym posiłkiem, z którym rodzina Bussot zetknęła się w Stanach Zjednoczonych, jak i przedmiotem, poprzez który kapitalizm został konkretnie doświadczony w codziennej konsumpcji oraz globalnej produkcji i dystrybucji. Zestawiając codzienny artykuł konsumpcyjny wyrzucany po użyciu z kamieniem szlachetnym o rzeczywiście wysokiej cenie i wartości wymiennej, praca pokazuje, jak w kapitalizmie powstają i podlegają wymianie różne wartości.
Proces, w którym przeznaczone do wyrzucenia opakowanie spotyka się z pyłem diamentowym, przekształca się w dzieło sztuki i zyskuje nową wartość, wiąże się ze sposobem funkcjonowania kapitalizmu, tworzącego i poszerzającego wartość poprzez produkcję, dystrybucję, wymianę i kreację. Praca skłania do ponownego rozważenia indywidualnego wyboru, szans i możliwości tworzenia wartości poprzez kapitalizm, którego rodzina Bussot doświadczyła po przybyciu do Stanów Zjednoczonych.
Niektóre prace z cyklu pokazano także na LA Art Show, zorganizowanym w 2014 roku w Los Angeles Convention Center.
Trzecia wystawa indywidualna
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Wojskowa niewolnica seksualna
„Wskazówka do odzyskania autentyczności: Wojskowa niewolnica seksualna”, wideo i instalacja, 2015, Kim Hongrok
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Wojskowa niewolnica seksualna była trzecią indywidualną wystawą Kim Hongroka i trwała od 23 lipca do 23 sierpnia 2015 roku.
Zamiast powszechnie używanego określenia „kobiety do towarzystwa japońskiej armii” artysta posłużył się w tytule wystawy słowami „wojsko”, „seks” i „niewolnica”. Chciał w ten sposób bardziej bezpośrednio ukazać charakter wojny i instytucjonalnej przemocy seksualnej, których dotyczyła wystawa.
Za pomocą wideo, fotografii i instalacji wystawa dokumentowała pięć ofiar systemu „kobiet do towarzystwa” japońskiej armii, które żyły w czasie realizacji pracy w 2015 roku: Ok-seon Park, Ok-seon Lee, Soon-ok Kim, Kun-ja Kim i Il-chool Kang.
Trzy wystawy indywidualne tworzyły ciągłą refleksję nad wpływem różnych systemów i historii na życie jednostki. Pierwsza, poprzez wybór i przemieszczenie jednej rodziny, podejmowała wartość i znaczenie liberalizmu. Druga, poprzez zestawienie różnych przedmiotów, analizowała wartości powstające w kapitalizmie i ich sens. Trzecia dokumentowała za pośrednictwem twarzy i spojrzeń pięciu kobiet konsekwencje, jakie imperializm pozostawił w życiu jednostek.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Ok-seon Park
Fotografia, 2015 / Kim Hongrok
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Ok-seon Lee
Fotografia, 2015 / Kim Hongrok
Praca polega na projekcji nagrań pięciu kobiet na biały bawełniany ekran o wymiarach 3 × 2 m.
W nagraniach pięć kobiet nie odtwarza doznanych krzywd ani nie wypowiada osobnych kwestii. Siedzą na krześle i patrzą w stronę kamery, ograniczając do minimum gesty podkreślające emocje. Widz spotyka na wysokości wzroku postacie wyświetlane w rozmiarze zbliżonym do rzeczywistego.
Według notatek artysty niektóre z pięciu kobiet pytały podczas realizacji, czy zdjęcia są przeznaczone do materiału prasowego, czy mają posłużyć jako portret podczas pogrzebu. Po wyjaśnieniu, że nagrania powstają na potrzeby dzieła sztuki, niektóre z nich poprawiły włosy lub przebrały się przed zajęciem miejsca przed kamerą.
Taka konstrukcja wiązała się z metodą pracy, która miała dokumentować pięć kobiet nie jako postacie sprowadzone do jednej emocji lub do wyobrażenia o tym, jak powinna wyglądać „ofiara”, lecz jako osoby noszące imiona Ok-seon Park, Ok-seon Lee, Soon-ok Kim, Kun-ja Kim i Il-chool Kang.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Il-chool Kang
Fotografia, 2015 / Kim Hongrok
Widz spotyka spojrzenie zmarłej Kun-ja Kim na nagraniu wideo
W przestrzeni wystawowej umieszczono krzesło, na którym podczas realizacji nagrań siedziało pięć kobiet. Krzesło zarejestrowane na wideo i rzeczywiste krzesło ustawiono naprzeciw siebie, łącząc czas nagrań z teraźniejszością wystawy.
Widzowie mogli usiąść na krześle i spotkać spojrzenie osoby na nagraniu wideo na tej samej wysokości wzroku. Krzesło stało się pośrednikiem łączącym pięć kobiet uczestniczących w realizacji z dzisiejszymi widzami i umożliwiającym im spotkanie twarzą w twarz.
Kun-ja Kim urodziła się w 1926 roku w Pyeongchang w prowincji Gangwon. W 1942 roku została siłą wywieziona do wojskowej stacji „pocieszenia” japońskiej armii w Hunchun w chińskiej prowincji Jilin, gdzie przez około 3 lata, aż do wyzwolenia, doznawała krzywd; następnie wróciła do Korei.
W 2007 roku złożyła świadectwo o doznanych krzywdach podczas wysłuchania w ramach Komisji Spraw Zagranicznych Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. W 2000 i 2006 roku przekazała organizacji The Beautiful Foundation po 50 milionów wonów, łącznie 100 milionów wonów, dając początek Funduszowi Babci Kim Kun-ja. Dzięki dodatkowym wpłatom obywateli do lipca 2017 roku fundusz wspierał opłacanie czesnego około 250 studentów, którzy opuścili placówki opieki nad dziećmi.
Za swoje świadectwo i działalność dobroczynną Kun-ja Kim otrzymała w 2014 roku Medal Dongbaek Orderu Zasługi Cywilnej. Praca zrealizowana w 2015 roku dokumentuje ją również z przypiętym medalem.
Kun-ja Kim zmarła 23 lipca 2017 roku.
Po zrealizowaniu pracy Soon-ok Kim zmarła 5 grudnia 2018 roku, Ok-seon Park 7 września 2024 roku, a Il-chool Kang 28 marca 2026 roku.
Wskazówka do odzyskania autentyczności: Kun-ja Kim
Fotografia, 2015 / Kim Hongrok
Praca nie sprowadza historii ofiar systemu tzw. „kobiet do towarzystwa” japońskiej armii do jednego wyjaśnienia ani jednej emocji. Umieszcza przed współczesnym widzem imiona, twarze i spojrzenia pięciu kobiet, skłaniając do przyjrzenia się konsekwencjom, jakie imperializm i wojna pozostawiły w życiu jednostek.
Nagrania wideo i krzesło użyte podczas ich realizacji pozwalają współczesnym widzom, którzy nie mogą spotkać pięciu kobiet osobiście, oglądać ich wizerunki na tej samej wysokości wzroku.
Autentyczność, wskazówka, odzyskanie
W tytule dzieła „autentyczność” odnosi się do powodu, z którego praca wyrasta, i do jej istoty, leżących poza obrazami widocznymi na powierzchni oraz utartymi ocenami ukazanych przedmiotów i zdarzeń. Zamiast sprowadzać interpretację do jednego wniosku, pozostawia przestrzeń, by z różnych perspektyw i w odmiennych okolicznościach zbliżać się do tego źródła.
Kim Hongrok skupia się na przedstawianiu konkretnych osób, przedmiotów i zdarzeń, aby widzowie mogli samodzielnie myśleć, zamiast podawać im ustaloną interpretację. Nie oznacza to, że perspektywa lub wartości dzieła są niejasne. Artysta wybiera tematy, które uważa za ważne, i buduje sytuacje, by widzowie mogli sami przyjrzeć się ich znaczeniu.
„Wskazówka” w tytule pracy nie jest wnioskiem, lecz punktem, od którego może rozpocząć się myślenie. Codzienna czynność, twarz jednej osoby, wspomnienie rodziny lub wyrzucone po użyciu opakowanie mogą pełnić tę funkcję.
„Odzyskanie” oznacza nie tyle pełny powrót do stanu z przeszłości, ile proces ponownego przyglądania się zdarzeniom, przedmiotom i ludziom, których przywykliśmy uznawać za znanych, oraz próbę zbliżenia się do ich istoty.
Cykl Wskazówka do odzyskania autentyczności rozpoczął się od codziennej czynności mycia zębów, a następnie objął społeczne spojrzenie na jednostkę, wybór i przemieszczenie jednej rodziny, wartość liberalizmu, wartości powstające w kapitalizmie i twarze ofiar wojny.
Kim Hongrok poprzez różne prace prowadzi widzów do ponownego przyjrzenia się temu, co już uważali za znane, i do zastanowienia się nad znaczeniem wolności i wyboru, wartości oraz ludzkiej godności w życiu jednostki.